Ο Γιόχαν Κρούιφ άλλαξε το ποδόσφαιρο – ως παίκτης και ως προπονητής. Η κληρονομιά του συνεχίζει να έχει αντίκτυπο, κυρίως χάρη στην επιρροή του στον Πεπ Γκουαρδιόλα.
Υπάρχουν παίκτες που δεν χρειάζεται καν να αναφερθούν ονομαστικά. Για μερικούς αρκεί ένας αριθμός – και όλοι ξέρουν ποιον εννοούμε.
Το 14 είναι ο αριθμός που φορούσε ο Γιόχαν Κρούιφ. Στον Άγιαξ Άμστερνταμ, όπου ο αριθμός αυτός δεν έχει δοθεί σε κανέναν παίκτη εδώ και χρόνια. Στην εθνική ομάδα της Ολλανδίας, την οποία σχεδόν οδήγησε στον τίτλο του Παγκοσμίου Πρωταθλήματος το 1974 στη Γερμανία, ως αρχηγός.
Όμως δεν είναι μόνο η Ολλανδία που οφείλει ευγνωμοσύνη στον Κρούιφ, ούτε μόνο ο Άγιαξ και η Μπαρτσελόνα, όπου ο Κρούιφ έθεσε νέα πρότυπα ως παίκτης και προπονητής. Ολόκληρος ο κόσμος του ποδοσφαίρου οφείλει να ευχαριστήσει τον άνθρωπο που πέθανε πριν από έντεκα χρόνια, σε ηλικία 68 ετών, από καρκίνο του πνεύμονα. Ακριβώς την ημέρα του θανάτου του, η «Elftal» αντιμετωπίζει τη Γερμανία στο γήπεδο «Johan Cruyff Arena», που πήρε το όνομά του.
Ριζοσπαστικός μεταρρυθμιστής
Ο Μισέλ Πλατινί, ο οποίος, όπως και ο Κρούιφ, είχε αναδειχθεί τρεις φορές «Ποδοσφαιριστής της Χρονιάς» στην Ευρώπη, έβλεπε στον Ολλανδό «έναν φίλο» και μάλιστα τον «καλύτερο παίκτη όλων των εποχών».
Ιδιαίτερα ο ισπανικός Τύπος θρήνησε, ανάλογα με την περίπτωση, ένα ιδιοφυές ταλέντο, έναν οραματιστή, έναν μύθο ή απλώς έναν επαναστάτη. «Ο ουρανός έχει έναν νέο δημιουργό», έγραψε εύστοχα η αγγλική εφημερίδα Sun. «Η χρυσή τουλίπα αποχαιρετά», ανέφερε η πορτογαλική αθλητική εφημερίδα Record.
Στον Άγιαξ, τη Βαρκελώνη και την ολλανδική εθνική ομάδα υπήρχε μια εποχή πριν από τον Κρούιφ και μια εποχή μετά. Ο ψηλός επιθετικός δεν έφερε μόνο την επιτυχία στις ομάδες του, αλλά τις επανάστασε.
Ο Κρούιφ, μαζί με τον προπονητή Μίχελς, ενσάρκωσε το «Voetbal Totaal»
Μαζί με τον τότε προπονητή Ρίνους Μίχελς, άλλαξε ριζικά τον τρόπο παιχνιδιού του Άγιαξ στις αρχές της δεκαετίας του ’70, ενώ στο γήπεδο ενσάρκωνε την εντελώς νέα φιλοσοφία του «Voetbal Totaal».
Σε αυτή την προσέγγιση, με την οποία ο Άγιαξ κέρδισε τρεις φορές στη σειρά το Κύπελλο Πρωταθλητών Ευρώπης, τα όρια μεταξύ άμυνας και επίθεσης εξαφανίζονται. Οι παίκτες απελευθερώθηκαν από τους περιορισμούς των θέσεών τους και λειτουργούσαν ως ενιαία ομάδα.
Σε αντίθεση με τη στρατηγική που ίσχυε μέχρι τότε, η ομάδα δεν επιδίωκε πλέον τον έλεγχο των αντιπάλων παικτών, αλλά τον έλεγχο του χώρου.
«Ο Πυθαγόρας του ποδοσφαίρου»
Όπως ένα σμήνος μελισσών, οι παίκτες άλλαζαν θέσεις, μετακινούνταν στον αγωνιστικό χώρο ως ενιαία μονάδα, πάντα ανάλογα με το πού βρισκόταν η μπάλα. Οι παίκτες σχημάτιζαν πρακτικά γεωμετρικά σχήματα. Ένας δημοσιογράφος της Times χαρακτήρισε γι’ αυτό κάποτε τον Κρούιφ ως τον «Πυθαγόρα του ποδοσφαίρου».
Στην τακτική επανάσταση ανήκε όμως και η συστηματική αντεπίθεση μετά την απώλεια της μπάλας. Αντί να τρέχουν προς τα πίσω για να προστατεύσουν τη δική τους εστία, σε τέτοιες περιπτώσεις ασκούσαν αμέσως πίεση στον αντίπαλο.
«Όταν έχουμε τη μπάλα, οι άλλοι δεν μπορούν να σκοράρουν» – με αυτή την προσέγγιση, ο Κρούιφ, ως προπονητής, διαμόρφωσε το στυλ παιχνιδιού της Μπαρτσελόνα – και η επίδρασή του συνεχίστηκε πολύ πέρα από το τέλος της θητείας του.
Ο Κρούιφ εμπιστευόταν τον Γκουαρδιόλα
Οι μεγάλοι αστέρες της ομάδας του, που το 1992 έφερε για πρώτη φορά το Κύπελλο Πρωταθλητριών Ευρώπης στην καταλανική μητρόπολη, ήταν οι Ρόναλντ Κούμαν, Μάικλ Λάουντρουπ και Χρίστο Στόιτσκοφ. Ο εγκέφαλος όμως ήταν ο Πεπ Γκουαρδιόλα.
Μαζί του, ο Κρούιφ συζητούσε τις τακτικές λεπτομέρειες· ο Γκουαρδιόλα είχε την ικανότητα να εφαρμόζει ακόμη και κατά τη διάρκεια του αγώνα αλλαγές της τελευταίας στιγμής και να τις μεταδίδει στους συμπαίκτες του.
Το 1996, ο Ολλανδός αποχώρησε από τη Μπαρτσελόνα ως προπονητής. Η φιλοσοφία του, όμως, ζει μέχρι σήμερα – στον Γκουαρδιόλα, ο οποίος στην Μπάρτσα και αργότερα στη Μπάγερν και τη Μάντσεστερ Σίτι εφάρμοσε το κυρίαρχο ποδόσφαιρο κατοχής της μπάλας, το οποίο του είχε ήδη διδάξει ο Κρούιφ.
Και ζει ακόμα στην ακαδημία νέων της Βαρκελώνης, τη «Λα Μάσια». Σχεδιάστηκε σύμφωνα με τις ιδέες του Ολλανδού. Μέχρι σήμερα, εκεί αποφεύγεται σε μεγάλο βαθμό η ενδυνάμωση και η φυσική προετοιμασία, ενώ δίνεται έμφαση στον χειρισμό της μπάλας και τη δημιουργικότητα.
Όπως ακριβώς το προωθούσε ο Κρούιφ καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής του ως παίκτης και προπονητής – πολύ καιρό ακόμα και αφού είχε αποσυρθεί φορώντας τη θρυλική «14».
