De versteviging van de nationale competities door het geld uit de UEFA-clubcompetities is voor velen een doorn in het oog. De Union of European Clubs (UEC) presenteert nu een radicaal herverdelingsmodel om hier iets aan te doen.
Zonder het WK voor clubs zou zelfs FC Bayern in 2024/25 rode cijfers hebben geschreven, zo verklaarde erevoorzitter Uli Hoeneß enkele maanden geleden. Maar het geluk van de een is het ongeluk van de ander, zoals bekend. Want het is ook duidelijk: vanuit Duits oogpunt had München ook zonder het uitgebreide FIFA-evenement in het afgelopen seizoen al de hoogste inkomsten uit de internationale clubcompetities behaald en daarmee zijn positie als nummer één van de Bondsrepubliek verder kunnen versterken.
Deze hoge uitkeringen van de UEFA vormen niet alleen een probleem voor de Bundesliga met het oog op de titelstrijd, maar de vraag naar het versterken van de concurrentie rijst in bijna alle nationale competities.
4,4 miljard euro aan inkomsten – en hoe deze worden verdeeld
Onlangs waarschuwde de Zwitser Claudius Schäfer, voorzitter van de competitievereniging European Leagues (EL), voor een “aanzienlijke verstoring”. Tijdens de jaarlijkse algemene vergadering van de EL presenteerden vertegenwoordigers van de Union of European Clubs (UEC) een plan om deze ontwikkeling tegen te gaan. En dat plan zal, zo kan men wel zeggen, vooral bij de vertegenwoordigers van de grote clubs en hun vereniging EFC (voorheen ECA) met het veranderende belangenconflict, met Paris Saint-Germain-CEO Nasser Al-Khelaifi aan het hoofd, op weinig bijval kunnen rekenen.
De UEC, die vooral kleine verenigingen en clubs uit de midden- en lagere divisies van Europa vertegenwoordigt, pleit in principe voor een gewijzigd uitkeringsmodel voor de prijzengelden voor de UEFA-clubcompetities. Van de huidige 4,4 miljard euro aan inkomsten blijft er na aftrek van de organisatiekosten (387 miljoen), solidariteitsbetalingen (440 miljoen), betalingen aan de Women’s Champions League en de Youth League (25 miljoen) en het aandeel van de UEFA (231 miljoen) 3,317 miljard euro aan prijzengeld over.
Daarvan wordt 27,5 procent uitgekeerd als startpremie en 37,5 procent als prestatiepremie. 35 procent wordt uitgekeerd als waardepremie, waarbij naast de sterkte van de nationale mediamarkt ook rekening wordt gehouden met de prestaties van een club in de afgelopen tien jaar. Wat dat voor effect heeft, blijkt uit het vorige seizoen: zowel VfB Stuttgart als RB Leipzig werden in de competitiefase van de Champions League uitgeschakeld, maar via die pijler verdiende de Saksische club ongeveer 20 miljoen euro meer dan de Zwabische club.
Financiële verschillen met een factor 79,8
En juist deze waardepremie, die internationaal gezien de verhoudingen in ieder geval bevordert, wil de UEC afschaffen en anders verdelen. In een eerste stap zou dat het totale prijzengeld voor alle drie de UEFA-clubcompetities verhogen van 3,317 naar 3,525 miljard euro, omdat de solidariteitsbetalingen zouden komen te vervallen.
Want volgens de UEC moet het startgeld volledig in de nationale competities worden opgenomen. 85 procent zou gelijkelijk worden verdeeld onder de respectieve eersteklassers, 15 procent onder de tweedeklasser. Bovendien zouden de potten tussen de competities opnieuw worden verdeeld: De Champions League, die momenteel 74 procent van het prijzengeld ontvangt, zou “slechts” nog 50 procent krijgen ten gunste van de Europa League (17 naar 30 procent) en de Conference League (9 naar 20 procent) – zodat ook de kleinere clubs en landen meer kunnen profiteren. Dat zal noch in München, noch bij FC Barcelona of FC Arsenal tot gejuich leiden, en zeker niet bij de EFC.
Het basisidee hierachter is echter zeker het overwegen waard, want de cijfers die de UEC woensdag in Sofia aan de competities heeft gepresenteerd, zijn alarmerend: in de Portugese Primeira Liga verdient de club met de hoogste inkomsten momenteel 79,8 keer zoveel als de club die economisch gezien op de laatste plaats staat. In de Ligue 1 ligt deze factor op 46,1, in de Eredivisie op 19,9, in de Serie A op 8,1 en in La Liga op 6,7. Volgens het document zou de UEC-verdeling de kloof in ieder geval enigszins dichten, zonder de goede uitgangspositie van de topverdieners teniet te doen.
Toegepast op het seizoen 2024/25 zouden de factoren dan 11,4 bedragen in Portugal, 7,7 in Frankrijk, 5 in Nederland, 4,4 in Italië en 4,2 in Spanje. Het extreme voorbeeld is Oekraïne: daar ligt de factor momenteel op 134,8, de hervorming van de UEC zou deze terugbrengen tot 3,2.
Vooral in de middelgrote en kleinere voetbalcompetities, zo blijkt uit deze factoren, versterken de UEFA-prijzengelden de concurrentie. Maar ook in de grote competities versterken ze natuurlijk de poleposition van de koplopers. Hoewel hier ook het argument geldt: juist clubs als Bayern hebben hun positie in de loop van tientallen jaren op sportief en economisch vlak veroverd.
“Competities worden voorspelbaar en saai”
“In Europa spelen is een droom voor duizenden voetbalclubs. Maar de concentratie van geld aan de top van de sport brengt het ernstige gevaar met zich mee dat de UEFA-clubcompetities saai en voorspelbaar worden, omdat jaar na jaar dezelfde clubs in de latere rondes vertegenwoordigd zijn”, legt een woordvoerder van de UEC uit, die onlangs al een spelersontwikkelingsfonds had voorgesteld. “Aangezien het verkoopproces voor de mediarechten van de UCC vanaf 2027 officieel van start is gegaan, is het nu tijd om opnieuw na te denken over wat we doen met de inkomsten uit de Champions League en andere Europese competities.”
De UEC hoopt dat haar hervormingsvoorstel, dat geleidelijk zal worden ingevoerd tijdens een overgangsperiode van vijf jaar om de huidige financiële plannen niet in gevaar te brengen, zal leiden tot een versterking van de nationale competities en daarmee tot een groei van de media-inkomsten. “Minder verstoringen in eigen land / gezondere verhoudingen ? meer spanning, spannendere wedstrijden, belangrijkere kwalificatiewedstrijden voor Europa”, aldus het in Sofia gepresenteerde standpuntdocument, dat verder stelt: “Grotere belangstelling voor nationale competities ? op lange termijn een hogere media-/commerciële waarde, waarvan alle clubs profiteren, niet alleen de Europese vaste gasten.”
Spannendere kampioenschappen voor meer inkomsten
Een spannende kampioenschapsstrijd kan inderdaad bevorderlijk zijn, zo ervoer de Duitse voetbalbond tijdens de recente nationale aanbesteding van mediarechten in het vroege voorjaar van 2024. Toen versloeg Bayer Leverkusen na elf jaar ononderbroken titeloverwinning verrassend FCB voor één seizoen en groeiden de inkomsten van de DFL zelfs minimaal, tegen de sterk dalende pan-Europese trend in. Of er echter een meerderheid te vinden is voor het UEC-idee, valt te betwijfelen, niet in de laatste plaats tegen de achtergrond van de grote invloed die de EFC kan uitoefenen via haar joint venture met de UEFA.
“Laten we toe dat toenemende polarisatie en voorspelbaarheid de magie van het voetbal verpesten voor degenen die van onze sport houden? Of is er een verstandige manier om de inkomsten van de UEFA-clubcompetities zo te verdelen dat clubs, competities, UEFA-competities en de hele piramide worden versterkt?”
Een retorische vraag die men zich bij de UEC stelt. Het antwoord vanuit het perspectief van de belangengemeenschap: “De UEC en onze aangesloten clubs zijn van mening dat er een andere manier is. En als de UEFA en haar partners moedig genoeg zijn om verder te kijken dan kortetermijnbelangen en de politieke druk van de machtigste clubs van Europa, waarvan er vele actief betrokken waren bij het mislukte Super League-initiatief, dan staat ons een serieuze discussie te wachten die het Europese voetbal als geheel ten goede zou kunnen komen.”
