Sonny Liston kroonde zich in 1962 tot wereldkampioen met een historische overwinning en werd vervolgens op zijn beurt verslagen door de jonge Muhammad Ali. Vandaag, 55 jaar geleden, schokte het nieuws van zijn vroege dood de wereld.
Bijna iedereen kent zijn beroemdste foto, ook al is hij daar niet de hoofdpersoon op.
Het was 25 mei 1965 toen Muhammad Ali de voormalige wereldkampioen Charles “Sonny” Liston na 105 seconden verraste met de legendarische “Phantom Punch” en hem op de grond sloeg.
De foto van Ali die de neergeslagen Liston toeschreeuwt met de woorden “Get up, you bum!” (“Sta op, jij zwerver!”), is de iconische Ali-foto bij uitstek, een van de bekendste foto’s uit de sportgeschiedenis.
Terwijl Ali met zijn twee overwinningen op de “Black Bear” zijn onsterfelijke mythe vestigde, begon voor Liston een persoonlijke neergang. Op 5 januari 1971 schokte het nieuws van zijn vroege dood de sportwereld.
Net als zijn latere rivaal Ali groeide Liston op in arme, door racisme getekende omstandigheden:
Hij werd rond 1930 geboren als twaalfde van 13 kinderen van een katoenboer in Arkansas (zijn exacte geboortedatum is onbekend) en zijn jeugd werd gekenmerkt door een gewelddadige vader, gedwongen kinderarbeid en slecht onderwijs – Liston leerde tot aan het einde van zijn leven nooit lezen en schrijven.
Van zware crimineel tot wereldkampioen boksen
Na de dood van zijn vader verhuisde zijn moeder naar St. Louis, waar Liston crimineel werd: hij pleegde verschillende overvallen en diefstallen en werd veroordeeld tot vijf jaar gevangenisstraf.
In de gevangenis kwam zijn bokstalent naar voren, wat hem de weg vrijmaakte voor vervroegde vrijlating en de jacht op het wereldkampioenschap zwaargewicht.
Liston bleef verstrikt in de onderwereld – zijn manager Frankie Carbo was een bekende maffioso – en een mishandeling van een verkeersagent leidde ook tot een nieuwe gevangenisstraf.
Op sportief gebied bleek de “Black Bear” echter een fenomeen te zijn dat ongekende prestaties leverde: Op 25 september 1962 veroverde Liston de wereldtitel met een knock-out in de eerste ronde tegen Floyd Patterson. Ook de rematch won Liston voor het eerste belsignaal. Nog nooit was een zwaargewichtkampioen op deze manier verslagen.
Liston vs. Patterson: een geladen rivaliteit
Zelfs vóór de rivaliteit met Ali was Listons carrière al politiek geladen: vanwege zijn criminele verleden en zijn door velen als onvriendelijk ervaren karakter was hij alom gehaat, vooral in contrast met Patterson, die als een gentleman werd beschouwd.
De duels tussen Patterson en Liston werden door velen verteld als een goed-tegen-kwaad-verhaal, waarbij racisme van de blanke meerderheidsmaatschappij een belangrijke rol speelde.
De beroemde auteur Norman Mailer zag veel hypocrisie in de minachting voor Liston: Hij bekritiseerde Pattersons “schrale rechtschapenheid” en romantiseerde in plaats daarvan Liston als “held voor iedereen die het opnam tegen het lot, zolang ze er maar plezier in hadden; de sigarettenrokers, de dronkaards, de junkies, de hasjrokers, de fixers, de bitches, de homo’s, de zakmessen, de revolverhelden”.
Ook de grote Afro-Amerikaanse romanschrijver James Baldwin zag de tegenstelling tussen de boksrivalen als een metafoor voor de vraag “welke houding in ons vreselijke Amerikaanse dilemma effectiever is: de gedisciplineerde vriendelijkheid van Patterson of de openhartige onverbiddelijkheid van Liston”. Vanwege zijn smet op zijn cv was Liston echter nooit een volksheld, ook niet bij de Afro-Amerikaanse gemeenschap.
Liston voor gevechten bespot en beledigd
Het bewind van Liston duurde korter dan algemeen verwacht, want nauwelijks was Patterson verslagen of de jonge Cassius Clay stak zijn hoofd boven het maaiveld uit en schokte de wereld met zijn toen sensationele overwinning op Liston.
De 22-jarige Clay had al voor het eerste gevecht op 25 februari 1964 voor opschudding gezorgd door Liston wekenlang te bespotten en te beledigen. Bij de weging verschijnt Clay in een jas met het opschrift “Berenjacht”.
Toen de gong klonk, domineerde Clay op provocerende wijze, liet hij zijn verdediging steeds zakken, danste hij rond en counterde hij de traag ogende Liston keer op keer, totdat deze na de zesde ronde geërgerd opgaf. Later bleek dat Liston zich slecht had voorbereid, weinig had getraind en zich had overgegeven aan escapades met prostituees.
Na het verloren rematch tegen de door Clay in Ali omgedoopte kampioen kreeg Liston nooit meer een kans op het wereldkampioenschap. De toch al ongeliefde Liston werd nog meer gemeden, ook omdat er rond het tweede gevecht tegen Ali – waarschijnlijk ongegronde – geruchten over manipulatie de ronde deden.
De dood van Liston: gruwelijk en tot op de dag van vandaag niet volledig opgehelderd
Op 29 juni 1970 vocht Liston zijn laatste gevecht tegen Chuck Wepner en won hij. Ongeveer zes maanden later, op 5 januari 1971, werd de ex-wereldkampioen dood aangetroffen in zijn appartement in Las Vegas.
Listons vrouw Geraldine kwam na een vakantie van twee weken thuis en trof een gruwelijk tafereel aan: Liston was al enkele dagen dood en in staat van ontbinding.
Enkele weken voor zijn dood lag Liston in het ziekenhuis vanwege hartklachten en daarnaast zou hij drugsverslaafd zijn geweest. Een politieonderzoek concludeerde dat Liston waarschijnlijk op 30 december 1970, vandaag 55 jaar geleden, was overleden aan een overdosis heroïne.
De exacte omstandigheden van zijn dood konden echter niet volledig worden opgehelderd. Er bloeiden complottheorieën over een maffiamoord, maar deze werden nooit bevestigd. Sonny Liston – grafinscriptie: “A Man” – rust op een begraafplaats in Las Vegas.
