Erik Spoelstra staat inmiddels al 18 jaar aan de zijlijn bij de Miami Heat. De voormalige point guard van TuS Herten won twee kampioenschappen met Miami en overleefde daarbij ook een machtsstrijd met LeBron James.
Tegenwoordig geldt Erik Spoelstra als vrijwel onaantastbaar en als een van de slimste coaches in de hele competitie, maar dat was niet altijd zo. Voordat de ‘Big Three’ met LeBron James, Dwyane Wade en Chris Bosh werd gevormd, had Spoelstra nog maar twee seizoenen op zijn naam staan en had hij zich in de loop der jaren vanuit de videokelder opgewerkt tot leerling van coachinglegende Pat Riley.
Diezelfde Riley had in 2006 met Miami, met Wade en Shaquille O’Neal, nog een kampioenschap gewonnen en wilde op 63-jarige leeftijd in de zomer een stapje terug doen om zich volledig te concentreren op zijn functie als voorzitter. Riley koos zelf voor Spoelstra, destijds een verrassende keuze. “We hebben een jonge coach nodig die innovatief is en nieuwe ideeën heeft”, zei Riley destijds. “Erik is dat en hij is iemand die geboren is om te coachen.”
Maar in juli 2010 veranderde alles in Miami. LeBron kwam en met hem een absurde mediastorm en verwachtingen die eigenlijk onmogelijk te vervullen waren. De nieuwe „Heatles“ stookten bij hun presentatie zelf de vlam in de pan door te zeggen dat ze „niet drie, niet vier, niet vijf“ enzovoort kampioenschappen wilden winnen.
LeBron gaf Spoelstra een schouderduw tijdens een time-out
Maar de start was wankel, de kritiek op Spoelstra nam toe. Na 17 wedstrijden stond de Heat op 9-8 en na nog een nederlaag tegen de Dallas Mavericks (men zou elkaar in juni 2011 weer tegenkomen) was de opwinding groot toen James zijn coach een kleine schouderduw gaf. Spoelstra liet zich niets merken en bagatelliseerde het voorval. „Zo hoort het ook. We waren gefrustreerd tijdens de time-outs en dat was ook terecht. Het hoort niet leuk te zijn als je zo’n slechte wedstrijd speelt als wij.”
Het was de vierde nederlaag in vijf wedstrijden en kort daarvoor had er al een spelersbijeenkomst plaatsgevonden. De lucht leek voor Spoelstra dun te worden en ook Riley zou later toegeven dat LeBron indirect om het ontslag van zijn coach had gevraagd. „Ik herinner me hoe hij me aankeek en vroeg: ‚Heb je dat kriebelende gevoel dan niet meer?‘, en ik ontkende dat onmiddellijk“, vertelde Riley in het boek „The Soul of Basketball“.
Riley: „Ik vraag me tot op de dag van vandaag af wat hij toen dacht”
„Ik wist natuurlijk wat hij bedoelde, en ik vraag me tot op de dag van vandaag af wat hij toen echt dacht. Toen hij wegging, krabde hij aan zijn been, alsof het jeukte.” Riley bleef dus achter zijn protégé staan; de Heat wonnen daarna 21 van de 22 wedstrijden.
Daarnaast doen er rond die tijd ook andere geruchten de ronde. Zo vertelde de legendarische verslaggever Vic Lombardi ooit het verhaal dat Riley tijdens een kleine crisis al zijn spelers tegen de muur van de kleedkamer zette en vervolgens het volgende zei: „Waag het niet om nog eens mijn kantoor binnen te komen en me te vertellen dat ik een coach moet ontslaan. Het is jullie taak om basketbal te spelen.”
Of het waar is? Bij Riley, die de voorbereiding van de Heat zelfs op militaire bases liet plaatsvinden, kun je je het goed voorstellen. Spoelstra won destijds de machtsstrijd en is sindsdien vrijwel onbetwist. Tot nu toe hebben slechts twee coaches zo lang op de bank gezeten: Gregg Popovich bij San Antonio (29 jaar) en Jerry Sloan bij de Utah Jazz (23 jaar). En als zelfs LeBron er niet in slaagt om coach Spo uit zijn stoel te wankelen, wie dan wel?