Achteraf gezien komt de bokscarrière van Ken Norton bijna neer op één gevecht, eigenlijk zelfs op slechts één moment.
Toen Norton op 31 maart 1973 de grootste bokser uit de geschiedenis in een voorbereidingsgevecht in San Diego in het ringstof stuurde en versloeg, werd de „Black Hercules“ voor de hele wereld en voor altijd de „Jawbreaker“. De man die de kaak van Muhammad Ali brak.
Het was de beroemdste episode uit een bewogen sportleven, dat na zijn carrière door een dramatisch ongeval een tragische wending nam. Vandaag 13 jaar geleden, op 18 september 2013, stierf de Ali-schrik, die al vroeg hulpbehoevend was geworden – drie jaar voor zijn beroemde rivaal.
Ken Norton baarde al tijdens de gymlessen op school opzien
Norton, geboren op 9 augustus 1943 in het stadje Jacksonville in Illinois, was al vroeg een uitmuntende atleet, die op de middelbare school op hoog niveau aan American football en atletiek deed.
Tijdens een schoolwedstrijd won hij ooit wedstrijden in zeven van de acht disciplines waarvoor zijn coach hem had ingeschreven – sindsdien geldt op Amerikaanse scholen de „Ken Norton Rule“, die het aantal deelnames beperkt tot vier.
Toen Norton tussen 1963 en 1967 in het US Marine Corps diende, begon hij met boksen en werd hij na afloop van zijn militaire dienst professioneel bokser. Zijn grote doorbraak kwam op 31 maart 1973 in San Diego, toen hij de grote Ali verraste.
Muhammad Ali geschokt door Nortons onorthodoxe stijl
Norton verraste Ali destijds met zijn onorthodoxe stijl; vooral de atypische jabs van onderaf in plaats van van bovenaf konden Ali nooit helemaal in de greep krijgen. Vanaf de tweede ronde had „The Greatest“ bovendien last van die beroemde stoot die zijn kaak brak.
Met een 2-1-juryuitslag werd Norton uiteindelijk de tweede tegenstander, na trainingspartner Joe Frazier, die Ali wist te verslaan.
„Ali dacht voor het gevecht dat het makkelijk zou worden. Maar in het ziekenhuis zei Ali tegen Ken: ‚Ik wil nooit meer tegen je boksen‘”, herinnerde Ali’s manager George Kilroy zich later.
In werkelijkheid werd „Ali vs. Norton“ echter een spectaculaire driedelige reeks.
De verloren trilogie tegen Ali beroofde Norton van zijn zelfvertrouwen
Nog in datzelfde jaar nam Ali eerst in Los Angeles revanche, eveneens met een overwinning via „split decision“ (2:1-meerderheidsbeslissing), en in 1976 won hij unaniem in een titelgevecht in het Yankee Stadium in New York.
Net als na Los Angeles geloofden ook na het derde duel veel experts in een verkeerde uitspraak; zelfs Ali noemde zijn „angstgegner“ na een van zijn meest omstreden overwinningen de ware winnaar.
Des te moeilijker was het voor Norton om de tweede gemiste titelkans te verwerken, na zijn nederlaag in 1974 in Venezuela tegen George Foreman. De mentale gevolgen van de verloren reeks tegen Ali speelden daarbij een rol, zoals Norton later vaststelde.
„Na New York was ik nooit meer de bokser die ik daarvoor was”, zei hij: „Ik was die avond in de vorm van mijn leven. Ik heb nooit meer zo hard kunnen trainen en zoveel passie in een gevecht kunnen leggen.”
Brute klassieker tegen Larry Holmes
Norton werd uiteindelijk toch wereldkampioen, maar niet op de manier die hij zich had voorgesteld: omdat Leon Spinks in 1978 zijn van Ali veroverde titel liever in een rematch wilde verdedigen dan tegen de officiële uitdager Norton, zette de wereldbond WBC de regerend kampioen af en benoemde Norton tot nieuwe wereldkampioen in alle gewichtsklassen.
De eerste zwaargewichtkampioen die de belangrijkste titel in het professionele boksen niet in de ring won, kon niet lang van zijn kroon genieten: Norton moest zich al bij zijn eerste titelverdediging in Las Vegas na een even brute als hoogstaande ringstrijd van 15 ronden gewonnen geven aan Larry Holmes – via een split decision.
Norton herstelde zich niet meer van deze nieuwe bittere nederlaag. Hij was echter al bezig een nieuw leven op te bouwen.
Tweede carrière in Hollywood
Al tijdens zijn lopende professionele carrière begon Norton een tweede carrière als acteur: hij had rollen in de cultseries „Knight Rider“ en „The A-Team“ en speelde ook mee in diverse B-films. Zijn grootste rol had hij als slaaf die ter vermaak van zijn meester moest vechten in „Mandingo“.
Norton was in het eerste deel van het Hollywood-epos „Rocky“ ook bestemd voor de rol van de grootmondige kampioen Apollo Creed. Hij zag er echter kort voor het begin van de opnames van af, waardoor Carl Weathers in plaats daarvan de iconische rol als tegenstander van Sylvester Stallone kreeg.
Buiten het witte doek leidde de driemaal getrouwde Norton een vervuld leven als trotse vader van vier kinderen, onder wie de jarenlange NFL-linebacker Ken Norton Jr., driemaal Super Bowl-kampioen met de Dallas Cowboys en de San Francisco 49ers.
Auto-ongeluk met ernstige gevolgen in 1986
Nortons familie kreeg in 1986 een zware tegenslag te verwerken toen Ken senior bij een auto-ongeluk ernstig gewond raakte en bijna om het leven kwam: hij brak zijn schedel en liep hersenletsel op, waardoor hij vanaf dat moment beperkt kon spreken. Norton trok zich daarna grotendeels terug uit het openbare leven.
In de laatste jaren van zijn leven kampte Norton met toenemende gezondheidsproblemen en kreeg hij meerdere hartaanvallen en beroertes. Hij bracht zijn laatste jaren door in een verpleeghuis, waar hij op 18 september overleed aan een hartaanval, enkele weken na zijn 70e verjaardag.
Nortons overlijden schokte zijn vroegere collega’s uit de bokswereld, die hem ook als mens zeer waardeerden: „Hij was de eerlijkste bokser van onze tijd”, zo omschreef rivaal Foreman hem: „Ken was een groot man.“