Joe Frazier was de zwaarste tegenstander van „The Greatest“ – en koesterde ook persoonlijk lange tijd een hekel aan het boksimago, zelfs toen hij al ernstig ziek was.
Muhammad Ali bleef in het geheugen gegrift als de grootste aller tijden, als rolmodel, als held, ver buiten zijn sportieve betekenis om.
Joe Frazier, de tegenstander van Ali in drie van diens grootste gevechten, herinnerde zich het idool op een andere manier. Hij koesterde wrok jegens „The Greatest“, een wrok die vlak voor Fraziers dood, vandaag 15 jaar geleden, bijna niet meer te verzoenen was. Ali vs. Frazier, de grote boksrivaliteit: Het was ook een menselijk drama.
„Smokin’ Joe“ voelde zich menselijk vernietigd door de manier waarop Ali buiten de ring met hem omging.
Frazier nam Ali de persoonlijke ruzie zo kwalijk dat hij diens ziekte van Parkinson zag als een soort goddelijke gerechtigheid. „Als ik het had gekund, had ik hem erin gegooid”, snauwde Frazier toen de toen al zwaar getekende Ali in 1996 in Atlanta het Olympisch vuur aanstak.
Muhammad Ali beledigde Joe Frazier heftig
Voordat Frazier en Ali elkaar op 8 maart 1971 voor het eerst ontmoetten, golden de twee als vrienden: Frazier stond Ali bij toen deze zijn bokslicentie verloor vanwege zijn weigering om in militaire dienst te treden tijdens de Amerikaanse oorlog.
Hij leende hem geld, verdedigde Ali bij verschillende gelegenheden in het openbaar tegen zijn critici en pleitte voor het opheffen van Alis schorsing, zowel voor het Amerikaanse Congres als in een petitie aan president Richard Nixon.
Toen Ali vervolgens terugkeerde, lag de weg open voor het droomduel tussen Frazier, die sinds 1970 na een overwinning op Jimmy Ellis de zwaargewichtwereldkampioen was, en de man die zijn titels nooit in de ring had verloren.
De belangstelling was enorm en door Ali’s geschiedenis nu ook politiek geladen. Ali zelf wakkerde die interesse nog verder aan – niet zonder daarbij ook grenzen te overschrijden.
De toen 27-jarige Frazier werd door Ali bespot als „Oom Tom”, als een nuttige idioot van het blanke establishment. „Op een dag zal hij misschien net als ik zijn, maar nu werkt hij voor de vijand”, oordeelde Ali, die radicaal streed voor de burgerrechten van Afro-Amerikanen. Hij droeg ertoe bij dat de sfeer zo sterk werd opgezweept dat Frazier met de dood werd bedreigd en politiebescherming moest inroepen.
Uit de armste omstandigheden
Frazier – die zwaar getroffen was door Ali’s uitspraken – was in werkelijkheid verre van een bevoorrecht leven te leiden.
Frazier, geboren op 12 januari 1944 in Beaufort, South Carolina, groeide op in armoedige omstandigheden als twaalfde kind van een sharecropper, een landbouwer zonder eigen bezit. Frazier verhuisde als arbeider naar Philadelphia, waar hij onder andere in een slachthuis werkte en daar halve runderen gebruikte voor zijn bokstraining – een idee dat de inspiratie vormde voor een legendarische scène in de film Rocky.
Frazier noemde Ali’s gedrag een „cynische“ poging om hem uit zijn evenwicht te brengen. „Hij dacht dat hij me zou verzwakken“, schreef hij in zijn autobiografie. Het tegenovergestelde gebeurde: „Hij heeft me wakker geschud en ik realiseerde me wat voor een oneerlijke klootzak hij was.“
Van de „Fight of the Century“ naar de „Thrilla in Manila“
Frazier won de keihard gevoerde „Fight of the Century“ in de New Yorkse Madison Square Garden unaniem op punten. Het was het begin van een grote trilogie van gevechten, die Ali weliswaar met twee overwinningen in zijn voordeel wist om te buigen – maar waarbij hij ook elke keer weer flink klappen incasseerde.
Vooral de derde wedstrijd, de „Thrilla in Manila“ in 1975 in de Filipijnse hoofdstad, is onvergetelijk. Ali ging deze keer als kampioen de ring in: Frazier had de titel op vernederende wijze verloren tegen George Foreman, die op zijn beurt weer van Ali verloor in de „Rumble in the Jungle“ in Zaïre.
Tegen Frazier stond Ali op het punt te verliezen; na 14 voor beiden slopende rondes, die in combinatie met de omgevingsomstandigheden zelfs levensgevaarlijk waren, wilde Ali opgeven, maar werd tegengehouden door trainer Angelo Dundee; in plaats daarvan vroeg Fraziers trainer Eddie Futch de scheidsrechter om het gevecht te staken.
Late vergeving
Ook voorafgaand aan dit gevecht gedroeg Ali zich beledigend; hij beschimpte Frazier als een stinkende „gorilla“. Persoonlijk zal hij dat niet zo bedoeld hebben; zijn aanvallen waren voor hem psychologische spelletjes en marketing. Later vroeg hij Frazier daar ook publiekelijk om vergeving voor. De rivaal bleef echter boos en miste een persoonlijke verontschuldiging.
Pas enkele jaren voordat hij bezweek aan leverkanker, verklaarde Frazier dat hij Ali had vergeven. Ali, die in 2016 overleed, was een van de rouwgasten bij de begrafenis van Frazier, die werd geleid door burgerrechtenactivist Jesse Jackson.
Joe Frazier vergaf Muhammad Ali pas enkele jaren voor zijn dood
Waar Ali ondanks alle aanvallen nooit aan had getwijfeld, was zijn waardering voor Frazier als atleet.
„Van alle boksers tegen wie ik heb gevochten, was Sonny Liston de meest indrukwekkende, George Foreman de sterkste en Floyd Patterson de meest getalenteerde”, blikte Ali ooit terug: „Maar Joe Frazier was de taaiste. Hij haalde het beste in mij naar boven.”